Mineraal, semi-synthetisch, volsynthetisch

Elke motorolie bestaat uit twee delen

Een kant-en-klare motorolie is basisolie plus additiefpakket. De basisolie vormt het grootste deel en bepaalt het vloeigedrag, de temperatuurstabiliteit en het verdampingsverlies. Het additiefpakket brengt alles mee wat de basisolie niet kan: detergentia en dispergentia houden roet en afzettingen zwevend, slijtagebeschermende additieven vormen een beschermlaag op zwaar belaste plekken, antioxidanten remmen de veroudering, en viscositeitsindexverbeteraars zorgen ervoor dat een multigrade-olie over het hele temperatuurbereik werkt. Twee oliën met dezelfde basisolie kunnen zich daarom totaal verschillend gedragen.

De basisoliegroepen

• Groep I en II zijn minerale basisoliën, rechtstreeks gewonnen uit de raffinage van aardolie en in verschillende mate gezuiverd.
• Groep III ontstaat door hydrokraken. Het resultaat is een zeer zuivere, thermisch stabiele olie die in Europa volsynthetisch mag heten, hoewel ze uit aardolie afkomstig is.
• Groep IV zijn polyalfa-olefinen, dus echte, in het laboratorium opgebouwde synthesemoleculen met bijzonder goede koude-eigenschappen.
• Groep V omvat al het overige, vooral esters, die als bijmenging voor hechting en verouderingsstabiliteit zorgen.

Dat verklaart ook waarom twee volsynthetische oliën sterk in prijs kunnen verschillen: een olie op basis van groep III en een olie met een hoog aandeel PAO en esters dragen dezelfde benaming en zijn toch niet hetzelfde product.

Minerale olie: waar ze vandaag nog thuishoort

Zuiver minerale motoroliën zijn bij personenauto's de uitzondering geworden. Ze zijn bij kou taaier, verdampen sterker en verouderen sneller. Hun plaats hebben ze bij oudere motoren met eenvoudige voorschriften, bij bedrijfsvoertuigen en landbouwmachines met monograde-oliën, bij oldtimers waarvan de materialen op de oliën van toen zijn afgestemd, en overal waar in korte intervallen wordt ververst. Een motor waarvan de fabrikant een moderne goedkeuring eist, is ermee niet correct gevuld.

Semi-synthetisch: de mengvorm

Semi-synthetische oliën mengen minerale basisolie met een synthetisch aandeel. Hoe groot dat aandeel is, schrijft geen enkele norm voor, wat het begrip als kwaliteitsaanduiding onbruikbaar maakt. Typisch zijn deze oliën in de klasse 10W-40, waar ze decennialang de standaardvulling waren voor voertuigen met een gemiddelde kilometerstand. Voor motoren waarvan de goedkeuring met een 10W-40 wordt vervuld, is dat nog altijd een degelijke keuze; de beschikbare producten staan onder 10W-40.

Volsynthetisch: waarom moderne motoren het nodig hebben

Lage viscositeitsklassen zoals 0W-20 of 5W-30 zijn met minerale basisolie niet zinvol te maken: de olie zou zo veel viscositeitsindexverbeteraars moeten bevatten dat ze onder afschuifbelasting snel aan taaiheid verliest. Daar komen turbo's met hoge lagertemperaturen bij, start-stopsystemen met veel aanloopmomenten en verversingsintervallen die een minerale olie niet volhoudt. Volsynthetische oliën zijn bij kou sneller op de smeerplek, blijven bij hitte stabieler en verdampen minder, wat het olieverbruik verlaagt. De grootste keuze vindt u bij 5W-30.

Overstappen bij oudere motoren

De overstap van minerale naar synthetische olie is technisch onproblematisch, zolang de goedkeuring van de fabrikant vervuld blijft. Twee punten verdienen in de praktijk aandacht. Ten eerste kan een synthetische olie afzettingen losmaken die in een sterk vervuilde motor tot dan toe een lekkage afdichtten; olieverlies daarna ligt dan niet aan de nieuwe olie, maar was eerder alleen verborgen. Ten tweede vervangt een dikkere olie geen reparatie: wie bij een hoog olieverbruik een klasse hoger gaat, maskeert het symptoom en riskeert bij moderne motoren dat hydraulische systemen zoals de nokkenasverstelling buiten hun ontwerpbereik werken.

Wat uiteindelijk beslist

De volgorde bij de aankoop is altijd dezelfde: eerst de door de fabrikant voorgeschreven goedkeuring, dan de viscositeitsklasse, dan merk en prijs. De begrippen op de voorkant van de verpakking komen helemaal achteraan, omdat ze niet genormeerd zijn. Hoe u de gegevens op de achterkant leest, legt het artikel Fabrieksgoedkeuringen en specificaties lezen uit; welke olie voor uw voertuig is goedgekeurd, toont de oliezoeker.