Welke motorolie voor een diesel?

Het roetfilter bepaalt de oliekeuze

Een deel van de motorolie komt via de zuigerveren in de verbrandingskamer terecht en verbrandt mee. Wat daarbij aan asvormende bestanddelen overblijft, belandt in het roetfilter en zet zich daar blijvend af. Roet kan bij de regeneratie worden weggebrand, as niet. Daarom schrijven fabrikanten voor voertuigen met roetfilter asarme oliën voor, die in vaktaal Low SAPS of Mid SAPS heten. SAPS staat voor Sulphated Ash, Phosphorus, Sulphur, oftewel sulfaatas, fosfor en zwavel. Een gewone olie met een hoog asgehalte laat het filter aanzienlijk sneller dichtslibben, en een verstopt roetfilter kost een veelvoud van wat u op de olie bespaart.

ACEA C1, C2, C3 en C5: het verschil

De ACEA C-klassen zijn de klassen voor voertuigen met uitlaatgasnabehandeling. Ze verschillen op twee punten: in het toegestane aandeel as, fosfor en zwavel, en in de HTHS-viscositeit, dus de taaiheid van de olie bij hoge temperatuur en hoge afschuifbelasting.

• C1 is de meest asarme klasse en zit qua HTHS-viscositeit aan de lage kant. Ze werd vooral door Ford voorgeschreven.
• C2 laat iets meer as toe en blijft bij een lage HTHS-viscositeit. Typisch voor veel Franse motoren.
• C3 heeft een duidelijk hogere HTHS-viscositeit van minimaal 3,5 mPa·s bij een gemiddeld asgehalte en is in Duitsland veruit het vaakst voorgeschreven. De passende oliën vindt u onder ACEA C3.
• C5 verlaagt de HTHS-viscositeit nog verder, tot onder het niveau van C2, en dient om het brandstofverbruik te verlagen. Ze is alleen toegestaan voor motoren die daar uitdrukkelijk voor zijn ontworpen.

Precies hier zit de fout die het meest kost: wie in een motor met C3-voorschrift een C1- of C5-olie giet, rijdt onder hoge belasting met een dunnere smeerfilm dan de fabrikant heeft bedoeld. Omgekeerd kan een C3-olie in een motor die op C5 is ontworpen het verbruik verhogen en in enkele gevallen de variabele kleptiming beïnvloeden. De klassen zijn niet op kwaliteit gesorteerd, maar op motorconstructie. Een hoger cijfer is geen betere olie.

De fabrieksgoedkeuring gaat boven de ACEA-klasse

De ACEA-klasse is de basiseis. Daarboven staan de goedkeuringen van de autofabrikanten, die aanvullende eigen motortests eisen. Voor diesels zijn dat in Duitsland vooral VW 507 00 voor voertuigen met roetfilter, VW 505 01 voor de oudere pompverstuivermotoren, de MB-goedkeuringen 229.51 en 229.52, BMW Longlife-04 en de voorschriften van Opel, Ford, PSA en Renault. Staat zo'n goedkeuring in het instructieboekje, dan is die bindend: een olie die alleen aan de ACEA-klasse voldoet, is in die motor formeel niet de voorgeschreven olie, ook al is ze technisch vergelijkbaar opgebouwd. Wat de afzonderlijke aanduidingen betekenen, legt het artikel Fabrieksgoedkeuringen en specificaties lezen uit.

Diesels zonder roetfilter

Bij oudere diesels zonder uitlaatgasnabehandeling is er geen filter dat door as kan dichtslibben. Deze motoren zijn meestal goedgekeurd voor ACEA A3/B4-oliën, vaak in 5W-40 of 10W-40. Een asarme C-olie is daar niet verboden, maar levert ook geen voordeel op, en de vaak lagere HTHS-viscositeit past niet bij een motor die voor een taaiere olie is ontworpen. Bepalend blijft het voorschrift uit het instructieboekje, niet het bouwjaar.

Viscositeit in de winter en bij aanhangergebruik

Het eerste getal van de viscositeitsklasse beschrijft het koudstartgedrag, het tweede de taaiheid bij bedrijfstemperatuur. Een 5W-30 bereikt bij een koude start sneller alle smeerpunten dan een 10W-40, en juist bij een diesel met hoge inspuitdrukken telt elke seconde zonder volledige oliedruk. Wie veel met een aanhanger rijdt of vaak zwaar beladen is, moet toch niet op eigen houtje naar een taaiere olie overstappen: de goedkeuring van de fabrikant houdt al rekening met die belastingen, en een afwijking kost in geval van twijfel de garantie. De gangbare verpakkingen vindt u onder 5W-30.

Brandstofverdunning en korte ritten

Diesels met roetfilter spuiten voor de regeneratie extra brandstof in. Wordt de regeneratie door korte ritten regelmatig afgebroken, dan komt onverbrande diesel in de motorolie terecht, verdunt die en vermindert het smeervermogen. Een stijgend oliepeil op de peilstok is daarvan het zichtbare teken. In dat geval helpt geen andere olie, maar een korter verversingsinterval en af en toe een langere rit waarbij de regeneratie volledig doorloopt.

Zo vindt u de passende olie

De snelste weg loopt via het voertuig in plaats van via de verpakking: merk, model en motorisatie kiezen in de oliezoeker, en de lijst toont alleen nog de oliën die voor dat voertuig zijn goedgekeurd. Wie het filter meteen meevervangt, vindt de passende onderdelen in de categorie Filters.